MARICONES Y TRAVESTIS A LA CALLE
Mostra realizada dentro da programación do Corufest 2026 na Casa-Museo Casres Quiroga n’a Coruña
Esta mostra nace da necesidade de lembrar. Lembrar non como un exercicio nostálxico, senón como un acto político. Porque toda loita ten unha historia, e toda historia que non se conta corre o risco de desaparecer. “Maricones y travestis a la calle” propón precisamente iso: volver sobre as vidas que nos precederon para entender de onde vimos, por que loitamos e que está en xogo hoxe.
A figura de Trini sitúase no centro deste percorrido. A súa vida, atravesada pola violencia, a expulsión, a precariedade e a resistencia, non é un caso illado, senón un reflexo das condicións que viviron moitas persoas disidentes durante o franquismo e a transición. A través dela e das súas experiencias —como persoa intersex, trans, traballadora sexual, artista e activista— abrimos unha porta a unha memoria que foi historicamente silenciada.
A exposición constrúese como un exercicio de reconstrución fragmentaria. Pequenos relatos, testemuños, imaxes e recordos que, xuntos, compoñen unha historia maior: a da loita LGBTIQA+. Unha loita que non nace da nada, senón da acumulación de violencias e da necesidade de sobrevivir. Antes das consignas, antes das bandeiras, estaban os corpos castigados, as vidas expulsadas, as persoas obrigadas a existir nos marxes.
É nese contexto onde debemos situar un dos momentos clave desta mostra: a primeira manifestación do Orgullo en Barcelona en 1977. Aquela marcha non foi un evento espontáneo nin simbólico, senón o resultado dunha presión social acumulada durante décadas. Foi unha resposta colectiva a un sistema que criminalizaba a existencia mesma das persoas LGBTIQA+. E foi, tamén, un espazo de conflito interno: quen podía representar ao colectivo, quen debía ocupar a primeira liña, quen era considerado aceptable.
As travestis e as prostitutas trans, entre elas Trini, situáronse á fronte daquela manifestación cando outros recuaron. Fixérono desde unha posición de absoluta vulnerabilidade, pero tamén de enorme determinación. Como elas mesmas dicían, “total, nós xa estamos mortas”. Ese xesto condensa o espírito desta mostra: a valentía de quen, tendo todo en contra, decidiu tomar a rúa.
Mirar cara atrás permite comprender que as revolucións non son feitos illados, senón procesos. Procesos construídos por vidas concretas, por corpos que resisten, por comunidades que se organizan. Mais tamén nos obriga a mirar o presente. Porque, lonxe de ser unha historia pechada, a loita polos dereitos LGBTIQA+ continúa aberta.
Os avances conseguidos nas últimas décadas non son irreversibles. Os actuais discursos de odio, os retrocesos lexislativos e a persistencia da violencia evidencian que seguimos nun escenario de disputa. Non estamos tan lonxe de onte como ás veces pensamos. As formas cambian, pero as estruturas de opresión permanecen.
Por iso, esta mostra non só mira ao pasado: interpela o presente. Recuperar a memoria de Trini e doutras persoas como ela é tamén un chamamento á acción. A ocupar de novo as rúas, a defender os dereitos conquistados e a seguir loitando polos que aínda están por vir.
Porque se algo nos ensina esta historia é que nada foi regalado. Todo foi conquistado. E todo pode perderse.